مهر ورزی

                چنان ساز کاین داستان

             شود گرم از آتش باستان

 که یاد آرد این نامه ز ایران زمین

            ز آیین نیک و ره راستین

 سه هزار سال پیش درست در زمانی که مردمان در نادانی و خرافات بسر میبردند، از گهواره تمدن جهان، ایران زمین، آموزگاری برخاست اَشوَن(مقدس) ،نیک و آراسته به گوهر خرد. زرتشت بزرگ آموزگار آریایی یکی از جمله نوادر اندیشمندان جهان است.درباره دوران زندگی اشو زرتشت اسپیتمان آگاهی درستی در دست نیست ، اما بر پایه پژوهشها و بررسیهای انجام شده ، قدر مسلم آنست که وی از 1500 تا 3000 سال پیش از میلاد مسیح میزیسته است. آنچه زرتشت به مردمان عرضه داشت چیزی نبود جز فروغ جاودانِ انسانی خردگرا بر سه پایه پندار، گفتار و کردار نیک. اگرچه آموزه های اشو زرتشت با مخالفتهایی از سوی رهبران دینی جهل گرا و خرد ستیز آنزمان رو به رو شد ولی پس از چندی از سوی اندک مردمان روشن اندیش آن دوران دعوتش مورد پذیرش واقع شد ، ولی زرتشت از تعداد اندک پیروانش و خطر تهدید کننده مخالفینش به ستوه آمده به اهورا مزدا پنا برده میگوید: به کدام خاک پناه برم به کجا رفته پناه جویم پیشوایان و شرفاء از من کناره جویند و از برزیگران نیز خشنود نیستم و نه از فرمانروایان شهر که طرفدار دروغ اند ، چگونه ترا خشنود توانم ساخت ای مزدا ...تو خود بنگر و مرا در پناه خویش گیر چنانکه دوستی به دوستی پناه دهد.(گاتها) زرتشت پس از تحمل سختیهای بسیار از ری به بلخ مرکز حکومت گشتاسپ شاه میرود و دین خود را بر شاه بیان میدارد : به شاه کیان گفت: پیغمبرم سوی تو خود رهنمون آورم در ابتدا زرتشت مورد خشم مغان و پیشوایان دینی دربار قرار میگیرد اما پس از پیروزی بر آنان موفق به ترویج آیین بهی میگردد. در اندیشه زرتشت، انسان موجودی است آزاد و دارای اختیار همانگونه که در گاتها هات 30 بند 2 می سراید : «ای مردم بهترین سخنان را به گوش هوش بشنوید و با اندیشه روشن و زرف بینی آنها را بررسی کنید ، هر مرد و زن راه نیک و بد را شخصا برگزیند، پیش از فرا رسیدن روز واپسین همه بپاخیزید و در گسترش آیین راستی بکوشید.» و در جای دیگر میفرماید: « ای خداوند خرد هنگامی که در روز ازل جسم و جان را آفریدی و از منش خویش نیروی اندیشیدن و خرد بخشیدی، زمانی که به تن خاکی روان دمیدی و به انسان نیروی سخن گفتن و رهبری کردن عنایت فرمودی ، خواستی تا هرکس به دلخواه و کمال آزادی کیش خود را برگزیند. » آموزشها ، فلسفه و جهان بینی زرتشت از همان دوران کهن مورد توجه حکما و فلاسفه جهان بوده است. اندیشمندان چون فیثاغورس ، ارستو و افلاتون و...با غرور و افتخار از زرتشت و فلسفه وی یاد کرده اند.فلسفه ژرف زرتشت ، اندیشه بزرگمردانی همچون هگل و نیچه را تحت تاثیر قرار داده و نیز در تاریخ فرزندان خلفی همچون داریوش شاه را پرورده است در زیر پوشش تعالیم زرتشت است که داریوش بزرگ میفرماید: « خدای بزرگ است اهورامزدای ، که این زمین را آفرید ، آن آسمان را آفرید ، که انسان را آفرید ، که شادی را برای انسان آفرید. » زرتشت نخستین پیغمبری بود که در آن دوران کهن خدای راستی را شناخت و انسانها را به یگانه پرستی بر خواند : « ای هستی بخش دانا ، ای اشا و ای وهومن(مظاهر هستی و پاکی و اندیشه نیک و مهر ورزی به مردم) اکنون سروده هایی میسرایم که پیش از این کسی نسروده است. »(هات 28 بند 2) همچنین آموزگار اندیشه نیک در جای دیگر میگوید: « ای جویندگان دانش اکنون آموزها و پیامهایی را که تابحال شنیده نشده است را برای شما آشکار خواهم ساخت. » (هات 31 بند1) اشو زرتشت در فلسفه برآن بود که دو گوهر همزاد در آغاز در عالم تصور پیدایی یافتند که یکی نیکی و دیگری بدی است. اساس حرکت و جنبش و زندگی در برخورد این دو میباشد و این هیچ ارتباطی با ذات یکتای اهورامزدا ندارد. اشو زرتشت در سروده سترگ خود میفرماید: « در آغاز ، آن دو گوهر همزاد در اندیشه و گفتار و کردار، بهتر و بدتر ، در اندیشه آشکار شدند و در میان این دو نیک اندیشان راه درست را بر گزیدند و نه بد اندیشان ناراستکار » اشو زرتشت بیان میدارد در نهاد آدمی هم خیر است و هم شر و انسان خردمند و راستکار باید میان نیک و بد ، نیک را برگزیند و پیرو سپنتامینو (نیکی) باشد. زرتشت بر علیه خرافات و موهومات دوره خویش قیام کرد و با قربانی کردن وحشیانه حیوانات ، نذرها و پرداخت باج و خراج به کاهنان به مبارزه پرداخت. زهد و ریاضت را مردود شمرده و اهریمنی خواند و در مقابل کار و کوشش و زندگی خوب و سالم و نعمت از راه درست بدست آمده را ستود.او بر این باور بود که انسانها با داشتن خرد نیک می توانند به همه مراحل کمال دست یابند از این روست که استاد سخن در زیر پرچم آموزشهای زرتشت میفرماید: خرد بر همه نکویی ها سر است تو چیزی مدان کز خرد برتر است زرتشت مردمان را به پیروی از سه مرحله کمال فرا خواند، وی این سه مرحله را چنین شرح میدهد ؛ مرحله نخست اندیشه نیک است ، هنگامیکه انسان مغز خود را از هرگونه افکار ناشایست و پلید پاک گرداند و هنگامیکه بدون بغض و خودخواهی بمسائل توجه پیدا کرد آنوقت است که که فیروزه پاک منشی خداگونه در او بوجود آمده است و میتواند به مرحله دوم کمال که اشا است ( پاکی و راستی) گام بنهد در این مرحله باید راستی و درستی را همیشه جلو دید خود قرار دهد و از دروغ گفتن سخت پرهیز کند. در این مرحله است که آدمی به فروزگان گذشت و جوانمردی و شهامت و مردانگی خو خواهد گرفت و به خویشتن داری و چیرگی بر نفس و خدمت به مردم دست خواهد یافت.انسان خردمند و فرهیخته پس از پیروزی به مرحله سوم سپنتا آرمئیتی یعنی عشق پاک و فروتنی و بردباری گام خواهد گذاشت در این مرحله آدمی شاگرد مکتب انسانیت، عشقی پاک بخدا و همه آفریدگان پیدا خواهد کرد و وجود او از مهر و محبت نسبت به همه افراد بشر لبریز خواهد شد. آموزشهای زرتشت بسیار گسترده و دربرگیرنده است اما شاید بتوان گفت چکیده آموزشهای زرتشت اینچنین است و براستی که آدمی با خواندن گاتها به دنیای نیکی ها قدم میگذارد و بسیار شگفت آور است که در سه هزار سال پیش انسانی فرهیخته و خردمند چنین سخنان نغز و دلنشینن را برای آدمیان به ارمغان آورده است .اینچنین است که اندیشه و آموزشهای او همچنان زنده و گیراست گویی که زر درون را به کیمیای مینوی می آراید. خوشه از درودنم آرزوست گوئی از همگنان ربودنم آرزوست بسان ایرانیان بگاه ساسانیان زند و اوستا بدست سرودنم آرزوست سپیده دم بیدرنگ بروی آتشکده راه نیکان خود نمودنم آرزوست بندی از بندگی بستن اندر میان جامه پاک بتن فزودنم آرزوست از سر پیمان و مهر آذر افروختن تیرگی اهریمن زدودنم آرزوست خدای جان آفرین فرشتگان مهین پیغمبر راستین ستودنم.

۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰

 ایینه ی  مهر ورزی

اما اگر مهر می ورزيد و شما را  بايد که خواهشی داشته باشيد ،زنهار که خواهش ها اين ها باشند:

آب شدن ، چنان جويباری که نغمه اش را از برای شب می خواند .

آشنا شدن با دردِ مهربانیِ بسيار  .

زخم برداشتن از دريافتی که خود از مهر داريد؛وخون دادن از روی رغبت و با شادی.

بيدار شدن در سحر گاهان با دلی آماده پرواز و به جا آوردن سپاسِ يک روز ديگر برای مهر ورزی ؛

آسودن به هنگام نیمروز و فرو شدن در خلسه مهر ؛

بازگشتن با سپاس به خانه در پسين گاهان

وآنگاه به خواب رفتن با دعايی در دل برای کسانی که دوست شان می داريد ،

با نغمه ستايشی بر لب.

• جبران خليل جبران

*******************